Hiç kendine şu soruyu sordun mu: “Neden hep benzer ilişki sorunlarını yaşıyorum?” Ya da “Neden biri çok yakınlaşınca geri çekiliyorum, ama uzaklaşınca peşinden gidiyorum?” Türkiye’de en çok aranan ilişki konularına baktığımızda bağlanma stilleri, ilişki problemleri, duygusal bağımlılık ve terk edilme korkusu gibi kavramların öne çıktığını görüyoruz.
Aslında yaşadığın birçok ilişki dinamiği tesadüf değil.
Çünkü ilişki kurma biçimimiz, çoğu zaman çocuklukta öğrendiğimiz “bağlanma stilimiz” ile şekilleniyor.
Ve belki de asıl soru şu:
Aşkta seçtiklerin gerçekten senin tercihin mi, yoksa geçmişinin bir tekrarı mı?
 |
| Bağlanma stilleri infografik | ilişkilerde neden hep aynı döngüyü yaşıyoruz? |
Bağlanma Stilleri Nedir?
Temel Mantık
Bağlanma teorisine göre, çocuklukta bakım verenle kurduğumuz ilişki, yetişkinlikte romantik ilişkilerimizi doğrudan etkiler.
Yani sevme biçimin öğrenilmiş bir şeydir.
Bu teoriye göre 4 temel bağlanma stili vardır:
- Güvenli bağlanma
- Kaygılı bağlanma
- Kaçıngan bağlanma
- Dağınık (korkulu) bağlanma
Bağlanma stilini öğrenmek için Psikoloji Teslerleri bölümünden bağlanma stili testini çözebilirsin.
Güvenli Bağlanma: Sağlıklı İlişkilerin Temeli
Nasıl Davranırlar?
Güvenli bağlanan kişiler:
- Yakınlıktan korkmaz
- Duygularını açıkça ifade eder
- Partnerine güvenir
- İlişkide denge vardır.
Örnek:
Partnerin mesajına geç cevap verdiğinde panik olmazsın. Çünkü içten içe “ilişki sağlam” hissi vardır.
Kendine sor:
İlişkideyken rahat hissediyor musun, yoksa sürekli tetikte mi?
Kaygılı Bağlanma: “Beni Terk Edecek” Korkusu
Belirtiler
Kaygılı bağlanan kişilerde:
- Sürekli onay ihtiyacı
- Terk edilme korkusu
- Aşırı düşünme
çok yaygındır.
Örnek:
Mesajına geç cevap geldiğinde hemen şunu düşünürsün:“Artık beni sevmiyor.”
Aslında sorun olayda değil, yorumda başlar.
İçsel Deneyim
Bu kişiler ilişkide genelde şöyle hisseder:
“Yeterince sevilmiyorum”“Onu kaybedebilirim”
Bu yüzden fazla verici olabilirler.
Ama içten içe yorulurlar.
Kaçıngan Bağlanma: Yakınlıktan Kaçış
Belirtiler
Kaçıngan bağlanan kişiler:
- Fazla yakınlıktan rahatsız olur
- Duygularını bastırır
- Bağımsızlığa aşırı önem verir
Örnek:
İlişki ciddileşmeye başladığında soğumaya başlamak.
İçsel Çelişki
Dışarıdan güçlü görünürler ama aslında:
- Bağlanmak isterler ama incinmekten korkarlar
Bu yüzden mesafe koyarlar.
En Yaygın Döngü: Kaygılı & Kaçıngan İlişkiler
Bu kombinasyon Türkiye’de en sık görülen ilişki dinamiklerinden biridir.
Nasıl Çalışır?
Kaygılı kişi yakınlaşmak ister
Kaçıngan kişi uzaklaşır
Bu durum bir kısır döngü yaratır.
Örnek:
Sen yazarsın → o geç cevap verir
Sen daha çok yazarsın → o daha çok uzaklaşır
Ve sonunda iki taraf da tatminsiz olur.
Şunu fark ettin mi?
Ne kadar kovalarsan, o kadar kaçıyor olabilir mi?
Vaka Örneği: Ayşe’nin Hikayesi
Ayşe (29), ilişkilerinde hep aynı sorunu yaşadığını söylüyordu:
“Başta her şey çok güzel gidiyor. Ama sonra ben daha çok bağlanıyorum, karşı taraf uzaklaşıyor.”
Seanslarda şunu fark ettik:
- Ayşe’nin bağlanma stili kaygılıydı
- Partnerleri ise genelde kaçıngandı
Ayşe’nin çocukluğunda:
- Sevgi vardı ama tutarsızdı
- Bazen çok ilgi görüyordu, bazen ihmal ediliyordu
Bu da beynine şu mesajı öğretmişti:
“Sevgi var ama her an kaybolabilir.”
Bu yüzden ilişkide sürekli güven arıyordu.
Ama ironik olan şu:
Seçtiği partnerler bu güveni veremeyen kişilerdi.
Bu durum sana tanıdık geliyor mu?
Neden Hep Aynı Tip İnsanları Seçiyoruz?
Tanıdık Olan Güvenli Gelir
Beyin, tanıdık olanı güvenli olarak kodlar.
Bu sağlıklı olmak zorunda değil.
Örnek:
Çocuklukta duygusal olarak mesafeli bir ebeveynin varsa, yetişkinlikte benzer kişilere çekilebilirsin.
Çünkü bu sana “tanıdık” gelir.
Bilinçdışı Tekrar
Psikolojide buna “tekrarlama zorunluluğu” denir.
Kişi, geçmişte çözemediği duygusal deneyimi tekrar yaşayıp bu sefer çözmek ister.
Ama çoğu zaman aynı sonuç tekrar eder.
İlişkide Kendini Kaybettiğini Nasıl Anlarsın?
Şu belirtiler varsa dikkat:
- Sürekli karşı tarafı düşünmek
- Kendi ihtiyaçlarını ihmal etmek
- Onay almak için çabalamak
- “Onsuz yapamam” hissi
Bu noktada kendine şu soruyu sor:
Bu ilişki beni ben olmaktan uzaklaştırıyor mu?
Bağlanma Stilini Değiştirmek Mümkün mü?
Evet, Ama Farkındalıkla
Bağlanma stili kader değildir. Ama değişim için:
- Farkındalık
- Duygusal çalışma
- Gerekirse terapi
gerekir.
Ne Yapabilirsin?
- Duygularını gözlemle
- Tetikleyicilerini fark et
- Sağlıklı sınırlar koy
- Güvenli ilişkiler kurmaya çalış
Küçük adımlar, büyük dönüşümler yaratır.
Sağlıklı İlişki Nasıl Hissedilir?
Belki de en önemli soru bu.
Sağlıklı bir ilişkide:
- Kendin gibi hissedersin
- Sürekli kaygı yaşamazsın
- Değerli olduğunu hissedersin
Yani ilişki seni tüketmez, besler.
Sonuç
İlişkilerde yaşadığımız birçok sorun aslında partnerden çok, kendi bağlanma stilimizle ilgilidir.
Aynı döngüyü tekrar tekrar yaşamak kader değil…
Ama fark etmeden devam ettirmek bir seçim olabilir.
Ve belki de en önemli soru şu:
Gerçekten seviyor musun, yoksa sadece tanıdık olanı mı tekrar ediyorsun?
Kaynaklar
Bowlby, J. (1969). Attachment and loss: Vol. 1. Attachment. Basic Books.
Ainsworth, M. D. S. (1978). Patterns of attachment. Lawrence Erlbaum.
Hazan, C., & Shaver, P. (1987). Romantic love conceptualized as an attachment process. Journal of Personality and Social Psychology, 52(3), 511–524.
Levine, A., & Heller, R. (2010). Attached: The new science of adult attachment. Penguin.
Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2007). Attachment in adulthood. Guilford Press.
Türk Psikologlar Derneği. (2021). Bağlanma ve ilişkiler üzerine değerlendirme raporu.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder